Yapay zekâ asistanlarıyla konuşmak, bir arkadaşla yazışmak kadar doğal hissettirir. Bu rahatlık, normalde kimseyle paylaşmayacağımız bilgileri bir sohbet kutusuna yapıştırmamıza yol açabilir. Öte yandan aynı teknoloji, dolandırıcıların elinde sahte ses ve görüntü üretmek için de kullanılıyor.
Bu rehberde hem yapay zekâya ne yazdığın hem de yapay zekâyla sana ne gelebileceği konusunda dikkat etmen gereken 10 kuralı topladık. Önce kendini aşağıdaki kısa kontrolle test et, sonra eksik kalan maddelerin açıklamalarına göz at.
Yapay zekâyı ne kadar güvenli kullanıyorsun?
Senin için doğru olan maddeleri işaretle. Cevapların hiçbir yere gönderilmez.
İşaretlediğin her madde, verilerini ve seni korumaya yönelik bir alışkanlık.
01Şifre, kart bilgisi ve doğrulama kodu yazma
Meşru bir yapay zekâ asistanının şifrene, kart numarana, CVV koduna ya da telefonuna gelen tek kullanımlık doğrulama koduna ihtiyacı yoktur. Bir sohbet, uygulama ya da "yapay zekâ destekli" bir site bu bilgileri istiyorsa bunu bir dolandırıcılık işareti olarak kabul et. Bir şifre ya da kod yanlışlıkla bir yere yapıştırıldıysa en doğrusu onu hemen değiştirmektir.
02Kimlik bilgilerini yer tutucuyla değiştir
Bir dilekçeyi, CV'yi ya da resmi bir e-postayı düzelttirmek çok faydalıdır. Ama bunun için metindeki gerçek bilgilerin modele gitmesi gerekmez. T.C. kimlik numarası, açık adres, telefon ve doğum tarihi gibi bilgileri [AD SOYAD], [ADRES], [TELEFON] gibi yer tutucularla değiştir. Düzeltilmiş metni aldıktan sonra kendi bilgilerini geri eklersin.
03Sağlık, hukuk ve para konularında son sözü uzmana bırak
Yapay zekâ bir ilacın genel olarak ne işe yaradığını, bir sözleşme maddesinin ne anlama geldiğini ya da faiz hesabının mantığını açıklamakta yardımcı olabilir. Ama senin özel durumunu bilmez ve kendinden emin bir dille yanılabilir. Tedavi, dava, yatırım gibi sonuçları ciddi olan kararlarda yapay zekâyı soru hazırlamak için kullan, kararı ise doktoruna, avukatına ya da yetkili bir uzmana danışarak ver.
04Başkalarının verilerini izinsiz yükleme
Bir arkadaşının mesajlarını, bir müşteri listesini ya da başkalarının yer aldığı fotoğrafları bir yapay zekâ servisine yüklemek, o kişilerin bilgilerini onların haberi olmadan üçüncü bir tarafla paylaşmak anlamına gelir. Türkiye'de 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), başkalarının kişisel verilerini işleyenlere sorumluluk yükler. Gerekmiyorsa kişisel bilgileri metinden çıkar, gerekiyorsa ilgili kişilerin iznini al.
05İş yerinin gizli bilgilerine dikkat et
Şirket içi raporlar, yayımlanmamış ürün bilgileri, kaynak kodları ve sözleşmeler, yanlış bir araca yapıştırıldığında şirketin kontrolünden çıkabilir. Pek çok kurum, çalışanlarının hangi yapay zekâ araçlarını hangi verilerle kullanabileceğini belirleyen kurallar koyuyor. Kurumunun politikasını bilmiyorsan, gizli bilgileri paylaşmadan önce sor.
06Önemli bilgileri doğrula
Dil modelleri, doğru bilgiyi değil olası metni üretir. Bu yüzden zaman zaman gerçek olmayan tarihler, istatistikler, kaynaklar ve alıntılar uydurabilir. Bu duruma halüsinasyon denir. Ödevde, işte ya da sosyal medyada paylaşacağın bilgileri güvenilir bir kaynaktan kontrol et. Nedenini merak ediyorsan dil modelleri nasıl çalışır yazımıza bakabilirsin.
07Sahte ses ve görüntülere karşı uyanık ol
Bugün birkaç saniyelik bir ses kaydıyla bir kişinin sesini taklit etmek, ya da bir fotoğraftan sahte video üretmek mümkün. Bu teknolojiye deepfake deniyor ve dolandırıcılar onu "kaza geçirdim, acil para lazım" gibi senaryolarda kullanabiliyor. Ses ya da görüntü ne kadar tanıdık olursa olsun, para veya bilgi isteyen beklenmedik bir aramada telefonu kapat ve kişiyi kendi kayıtlı numarasından geri ara. Aile içinde yalnızca sizin bildiğiniz bir "güvenlik kelimesi" belirlemek de etkili bir önlemdir.
08Sahte uygulama ve sitelere dikkat et
Popüler yapay zekâ markalarının adını kullanan sahte uygulamalar, tarayıcı eklentileri ve "ücretsiz premium" vaat eden siteler sık görülüyor. Bunlar reklam dolu boş uygulamalar olabileceği gibi, kişisel verilerini çalmaya çalışan zararlı yazılımlar da olabilir. Uygulamaları Google Play ve App Store gibi resmi mağazalardan ya da ürünün resmi sitesinden indir, yorumları ve geliştirici adını kontrol et.
09Sohbet geçmişini ve gizlilik ayarlarını tanı
Her servis sohbetleri farklı şekilde saklar. Bazıları sohbetleri modeli geliştirmek için kullanabilir, bazıları kullanmaz. Kullandığın servisin gizlilik politikasında sohbetlerin ne kadar süre saklandığını, kimlerle paylaşıldığını ve nasıl silinebileceğini öğren. BLUE AI'de mesajların yalnızca kendi sunucumuzda çalışan modele gider, üçüncü taraf bir yapay zekâ şirketine gönderilmez. Sohbetlerini istediğin an silebilir, hesabını da hesap silme sayfasından tamamen kapatabilirsin. Ayrıntılar Gizlilik Politikamızda.
10Çocukların kullanımını takip et
Çocuklar, yapay zekânın verdiği cevapları sorgulamadan kabul etmeye ve sohbet robotlarıyla kişisel bilgilerini paylaşmaya daha yatkındır. Hangi araçları kullandıklarını bilmek, yaşlarına uygun olup olmadıklarını kontrol etmek ve "her söylediğine inanma, kontrol et" alışkanlığını birlikte kazanmak önemlidir. Pek çok servis gibi BLUE AI de 13 yaşından küçük kullanıcılara yönelik değildir. Öğrenciler için önerilerimizi bu rehberde topladık.
Kısacası
Yapay zekâyı güvenle kullanmanın özü iki cümleye sığıyor: Bir yabancıya söylemeyeceğin bilgiyi sohbet kutusuna da yazma. Ve sana gelen bilgiyi, ne kadar ikna edici görünürse görünsün, önemli bir karar vermeden önce doğrula.